Oznaczenia kaloryczności potraw na menu restauracyjnym

Coraz częściej jako społeczeństwo korzystamy z usług gastronomicznych. Wiązać się to może z pogorszeniem jakości naszej diety, co w konsekwencji prowadzi do dalszych negatywnych skutków. W odpowiedzi na to w pewnych regionach spotykanym wymogiem prawnym jest obowiązkowe umieszczanie wartości kalorycznych w menu niektórych punktów gastronomicznych. Ma to na celu walkę z otyłością i promowanie świadomych, lepszych decyzji żywieniowych. Przykładem krajów, które zdecydowały się na takie kroki jest między innymi Australia, Wielka Brytania, Kanada i Stany Zjednoczone.

Związane jest to z teorią popychania (ang. nudge theory), która zakłada subtelny wpływ na decyzje konsumenckie bez ograniczania pozostałych opcji. Celem jest tutaj wywołanie pożądanej zmiany zachowań u klienta. 

Badanie

Uczestnicy zaproszeni do laboratorium byli dwukrotnie. Po raz pierwszy korzystali z menu bez informacji o kaloryczności a za drugim razem (po upływie co najmniej dwóch tygodni) z tego samego menu zawierającego informacje o liczbie kalorii.

Do badania zastosowany został eye tracker który dostarczył danych o uwadze wzrokowej uczestników. Co pomocne stosowanie go zapobiega efektowi społecznych oczekiwań – skłonność osoby do udzielania odpowiedzi sugerowanych przez społeczeństwo. Zachowanie to ma na celu pokazanie siebie w jak najlepszym świetle. Obiektywne dane mają więc tutaj przewagę nad wywiadem.

Wykazano, że podczas podejmowania decyzji ludzie zwykle przenoszą uwagę pomiędzy różnymi bodźcami, a przed dokonaniem wyboru poświęcają więcej czasu na analizę opcji, które ostatecznie wybierają. W wyjaśnieniu tego pomaga model uwagi – attentional drift diffusion model który zakłada, że uwaga wzrokowa nie jest jedynie skutkiem zainteresowania daną opcją, lecz aktywnie uczestniczy w procesie podejmowania decyzji. Decyzje są wynikiem stopniowego gromadzenia informacji, a elementy, którym poświęcamy więcej uwagi wzrokowej, mają większy wpływ na ostateczny wybór.

Obserwacje

Podanie informacji o liczbie kalorii nie doprowadziło do istotnej zmiany wyborów uczestników. Do tego 47% uczestników zadeklarowało, że nie zauważyło świadomie informacji o kaloriach. Nawet wśród osób, które zauważyły kalorie, większość nie wykorzystywała tych informacji przy podejmowaniu decyzji o wyborze potraw. To inne czynniki odegrały większą rolę w wybieraniu dań. 

Patrzenie na kalorie jest w końcu zależne od kontekstu. Tego w jakim typie lokalu jesteśmy, czy jemy deser czy danie główne. Częściej też to kobiety i osoby dbające o sylwetkę przykładają wagę do kaloryczności produktów. Inne czynniki (ustalone za pomocą wywiadu) mają większy wpływ na decyzje podjęte przed kartą menu takie jak indywidualne preferencje smakowe, odczuwany głód, utrwalone nawyki żywieniowe. Zaobserwować tu można heurystyki – uproszczone strategie podejmowania decyzji, które pozwalają szybciej dokonywać wyborów.

Na podstawie wyników badania można stwierdzić, że samo umieszczenie liczby kalorii to za mało by zapobiegać otyłości i kształtować zdrowe oraz świadome wybory żywieniowe. Wpływ oznaczania kaloryczności w menu jeśli w ogóle występuje, jest niewielki. Nawet gdy dana informacja przyciągnie naszą uwagę nie musi koniecznie mieć wpływu na  zmianę decyzji. Skuteczność oznaczeń zależy od różnych czynników. Istotną rolę odgrywa tu na przykład sposób ich prezentacji, poziom świadomości żywieniowej konsumenta, poziomu głodu oraz kontekstu spożywania posiłku.

Źródła

International Journal of Hospitality Management 2026 Calorie labels on restaurant menus: What do consumers see, think, and decide? Eye-tracking and interview insights